Παρουσιάσεις

Παρουσίαση του βιβλίου «Θα σε λιώσω!» - Θεσ/νίκη, 2013

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ «ΘΑ ΣΕ ΛΙΩΣΩ

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗ ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΣΧΟΛΗ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΒΟΥΤΣΙΝΑΣ»

 

Καλησπέρα σας,

Είμαι συγκινημένη και ευτυχής που βρίσκομαι εδώ.

Ευτυχής διότι παρουσιάζω το βιβλίο μου σε μια σχολή που διδάσκει θέατρο. Αυτό με τιμά ιδιαίτερα και ευχαριστώ θερμά τον Πρόεδρο της Σχολής κ. Δημήτρη Μητσόπουλο και τον δ/ντη κ. Παύλο Δανελάτο.

Ευχαριστώ τον Χρήστο Κίτσιο που ανέλαβε την οργάνωση και προετοιμασία της σημερινής μας εκδήλωσης και τη Χριστίνα Βράκα που θα διαβάσει αποσπάσματα από το βιβλίο μου, μαζί με τον Χρήστο. Τον Αλέξανδρο Δάϊκο που θα τραγουδήσει σήμερα, τον Αντώνη Τσίτση που θα παίξει βιολί και τον Πέτρο Σατραζάνη, τον αγαπημένο φίλο, που θα παίξει για εμάς τη μουσική του.

Πάντα συγκινούμαι όταν έρχομαι στη Θεσσαλονίκη γιατί με την πόλη σας με συνδέει ένα κομμάτι ιστορίας. Εδώ το 1936, στη μεγάλη διαδήλωση, σκοτώθηκε ο θείος μου ο Μιχάλης Χατζησταύρου, ο αδελφός του παππού μου, πρόσφυγας από τη Μικρασία.

H ζωή κι ο θάνατος των προγόνων μας πάντα μας σκιάζει. Ειδικά ο τρόπος που εκείνοι έφυγαν από τη ζωή. Και συχνά καθορίζει το δρόμο της ζωής που θα διαλέξουμε. Όπως συμβαίνει και στους ήρωες του βιβλίου μου. Στην Αθηνά και στον Αχιλλέα. Καθόλου τυχαία η επιλογή των ονομάτων τους. Όπως επίσης συμβαίνει και στους αντιήρωες μου, το Φιλίπ, τη Νόνη και το Λυμπερόπουλο.

Ας πάμε κοντά τους.

Η Αθηνά δεν φανταζόταν ότι μία δημοσιογραφική ερώτηση σχετικά με ένα μουσικό θέμα, ήταν ικανή να αναστατώσει το τιμώμενο πρόσωπο της βραδιάς, να καταστρέψει τη γιορτινή ατμόσφαιρα και να εξοργίσει τους δύο υπουργούς. Η μουσική, ο κορμός της ιστορίας, γίνεται το «μήλον της έριδος». Ο Φιλίπ τρομοκρατείται και αντιδρά σπασμωδικά ,ο Αχιλλέας πέφτει θύμα εκβιασμού, η καριέρα της Νόνης απειλείται , ενώ μια διακρατική συμφωνία βρίσκεται ξαφνικά «στον αέρα». Ωστόσο, η ενδεχόμενη   αποκάλυψη της αλήθειας θα θέσει σε κίνδυνο κάποια μεγάλα επιχειρηματικά σχέδια και θα προκαλέσει ένα ντόμινο εξελίξεων μέσα στον κόσμο του θεάματος και των μέσων επικοινωνίας. Μπροστά σ’ αυτήν την απειλή, δύο αντίπαλοι συνειδησιακά κόσμοι βρίσκονται αντιμέτωποι, αναμετρώνται, συγκρούονται, ματώνουν. Τα γεγονότα εξελίσσονται ραγδαία, ώσπου φθάνει η στιγμή όπου όλο αυτό το πλέγμα των αντικρουόμενων καταστάσεων οδηγείται προς μια κατεύθυνση, η οποία θα δώσει λύση συμβιβαστική. Τότε ακριβώς θα γίνει η ανατροπή. Ο Αχιλλέας, ως άλλος από μηχανής θεός, θα ανοίξει δίοδο φωτός με το δικό του διαμελισμό για να επέλθει η κάθαρση. Όμως μόνον εκείνος θα λυτρωθεί, ενώ οι υπόλοιποι ήρωες θα εξακολουθήσουν να αναζητούν τη δική τους λύτρωση, καθώς οι αντιήρωες συνεχίζουν τη δράση τους. Οι ήρωες μου θα συνεχίσουν το δρόμο τους, περιμένοντας την κατάλληλη στιγμή για μια νέα ανατροπή.

Στην ιστορία μου δεν υπάρχει η χουλιγουντιανή θριαμβευτική νίκη ούτε η καταθλιπτική ήττα, η τόσο οικεία στις μέρες μας. Υπάρχει όμως η αέναη πάλη των αντιθέσεων. Οι ήρωες και οι αντιήρωες προσωποποιούν καθένας τους μια Ιδέα. Η σύγκρουσή τους είναι η τιτάνια μάχη μεταξύ δυο Ιδεών. Δυο κόσμοι σε διαρκή διαπάλη.

Το Φως και το Σκότος. Η αρμονία και το χάος. Η αγάπη και το μίσος. Ο έρωτας- ο αντι-έρωτας. Ο άνθρωπος κι ο αντι-άνθρωπος.

Ανάμεσα στη σύγκρουση και την άνιση πάλη του καλού με το κακό ξετυλίγονται οι προσωπικές ιστορίες των ηρώων. Το παρελθόν τους, άλλοτε ως «ερμηνεία» των προσωπικών τους δεινών αλλά και των δεινών που προκαλούν γύρω τους, άλλοτε σαν ένα βασανιστικό παρόν που χαράζει την πορεία καθενός, μιας και καθένας τους κουβαλάει μέσα του από ένα βαρύ φορτίο ιστορίας.

Ανάμεσα σε όλες αυτές τις συγκρούσεις ο συγγραφέας. Παρατηρεί, καταγράφει, χαίρεται, λυπάται, συμπάσχει. Ενώνεται με την καρδιά των ηρώων του, στην προσπάθειά του να ενωθεί με την καρδιά του κόσμου και να γεννήσει έργο καθολικό. Μεγεθύνει τα πράματα, τις καταστάσεις, τους χαρακτήρες. Εξιδανικεύει τις αρετές τους ή απογυμνώνει τις «αμαρτίες» τους.

Εδώ ν’ ανοίξω μια παρένθεση:

Λένε οι κριτικοί κι οι …ειδικοί της Λογοτεχνίας, ότι ο δημιουργός δεν πρέπει να παίρνει θέση μέσα από το έργο του. Λάθος! Ο Σοφοκλής παίρνει θέση με το «έρως ανίκατε μάχαν» και την επιλογή της Αντιγόνης να πεθάνει παρά να προδώσει τον άγραφο νόμο. Ο Σολωμός κι ο Σικελιανός παίρνουν σαφή θέση στα γεγονότα του καιρού τους. Και τί να πούμε για τον Κάλβο; «Αφ’ υψηλά όμως έπεσε και απέθανεν ελεύθερος», λέει στις Ωδές του κι ο μέγας Ελύτης στο Άξιον Εστί «Τα κορίτσια μου πένθος για τους αιώνες έχουν/ τ’ αγόρια μου τουφέκια κρατούν μα δεν κατέχουν/πού να βρω την ψυχή μου/το τετράφυλλο δάκρυ».

Ένα κοινό ιδανικό διακατέχει τον ελληνικό λόγο από τον Όμηρο μέχρι σήμερα, το ίδιο ακέραιο και πάντα ως διακύβευμα της ανθρώπινης ύπαρξης: η ψυχική, ηθική και πνευματική ανύψωση. Για να ψηλώσει ο άνθρωπος και να πράξει με γνώμονα το κοινό καλό και την επίγνωση ότι στο λίγο χρόνο που του χαρίσθηκε να ζήσει, οφείλει να κληροδοτήσει στις επόμενες γενιές πράξεις που θα πάνε τη ζωή μπροστά. Αυτός ο άνθρωπος δρα με τη συνείδηση ότι η ζωή συνεχίζεται και μετά από τη δική του πεπερασμένη ύπαρξη και για τη μελλοντική της έκβαση αναλαμβάνει την ευθύνη. Ως ύψιστη πράξη ελευθερίας. Εμείς χτίζουμε τα θεμέλια του μακρινού μέλλοντος και του αυριανού οικοδομήματος της ανθρωπότητας-.

*

Αλλά ας ξαναγυρίσουμε στο βιβλίο. Όπως προείπα, κορμός της ιστορίας μου είναι η μουσική. Η πλοκή φανερώνει τα δεινά που υφίσταται και μέσα από αυτά αναδύονται οι δυο αντιμαχόμενοι κόσμοι και η ιδέα που ο καθένας τους υπηρετεί.

Η Μουσική ωσάν Μούσα με σάρκα και οστά. Η Ωραία Κόρη, που για μας τους Έλληνες ήταν πάντα τα πάντα. Έσμιξε κάποτε με το λόγο κι από την ένωσή τους γεννήθηκε ο μελοποιημένος λόγος. Το τραγούδι.

Με τα τραγούδια μας πορευτήκαμε μέσα στους αιώνες. Αυτά ακουμπήσαμε στο στήθος φυλαχτό στις μεγάλες μάχες της ελευθερίας. Τα τραγούδια μάς συνοδεύουν στη γιορτή και στη λύπη. Στη ζωή και στο θάνατο, την ελπίδα και την παρηγοριά. Με γελαστά τραγούδια ερωτευόμαστε ή εξ’ αιτίας τους. Με τη συντροφιά τους κλαίμε τις σκληρές νύχτες κι άλλοτε σ’ αυτά ορκιζόμαστε.

Τα τραγούδια μας δεν είναι μια απλή μουσική υπόκρουση στη ζωή μας. Είναι η ίδια η ζωή κι η ιστορία μας. Καθώς διαμορφώνουμε την ιστορία μας ενώ ταυτόχρονα διαμορφωνόμαστε από αυτήν, το τραγούδι είναι η κινητήριος δύναμη μας. Γιατί εμείς τα τραγούδια τα κάναμε πράξη.

Το τραγούδι μας ξεπερνά τα όρια της αισθητικής χαράς γιατί φέρει εντός του τα θεμελιώδη στοιχεία του πολιτισμού μας. Την πίστη για τον άνθρωπο, την αξιοπρέπεια, τη λεβεντιά, το φιλότιμο. -Στου βούρκου μέσα τα νερά/ποια γλώσσα μου μιλάνε/αυτοί που μου ζητάνε/ να χαμηλώσω τα φτερά; λέει το ριζίτικο. Τη δικαιοσύνη- της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ . Την ελευθερία -Κι επά στην πέτρα της σιωπής/ τα νύχια του ακονίζει/μονάχος κι αβοήθητος/της λευτεριάς ταμένος-. Τον έρωτα -μέχρι να πεις ουρανός/ είσαι στη θάλασσα/και πέφτεις βαθιά στην αγκαλιά μου, γράφει ο Καρατζάς και μελοποιεί ο Πέτρος Σατραζάνης. Σταλάζει η ευτυχία μέσα στις καρδιές μας κι έτσι ενωνόμαστε. Η αισθητική χαρά που μας πλημμυρίζει μεταβάλλεται σε ηθική δύναμη κι έπειτα σε Σκέψη που γεννά Ιδέες και Οράματα.

Οι αντιήρωες μου, ακουσίως ή εκουσίως, με τις πράξεις τους λαβώνουν το τραγούδι, καθώς το κίνητρό τους είναι το χρήμα. Οι ίδιοι είναι προϊόντα του star system. Αυτής της Λερναίας Ύδρας που ξεβράστηκε από το βούρκο της δικτατορίας. Η υποκουλτούρα που κατασκευάστηκε μέσα στα εργαστήρια του φασισμού και επιβλήθηκε με τη δικτατορία. Λίγο αργότερα, στη Μεταπολίτευση, προωθήθηκε από την ελεύθερη αγορά   στην πιο εκχυδαϊσμένη της μορφή μέσα στα νυχτερινά κέντρα του ξεπεσμού και κατέληξε να προσκυνήσει σήμερα το 2013 το ναζισμό, αποδεικνύοντας την καθολική επικυριαρχία της παντού στα πάντα. Γιατί η υποκουλτούρα αναπαράγει τον εαυτό της ως ξενιστής. Αναπαράγοντας ανθρώπους που της μοιάζουν.  

Η υποκουλτούρα ήταν η αντίθεση στη λαμπρή δεκαετία του 1960. Τότε που έγινε το μέγα θαύμα! Η μέθεξη που ένιωσε ο λαός μας όταν κοινώνησε την Ποίηση. Τον Ελύτη, το Σεφέρη, τον Λειβαδίτη, το Βάρναλη, το Ρίτσο, και το Σικελιανό. Ενώθηκαν οι άνθρωποι με τις Τέχνες, δημιουργήθηκαν έργα ανυπέρβλητης αξίας και δόθηκαν σπουδαίοι αγώνες για τη ζωή και την ελευθερία. Δεν φτάνει μισή σελίδα ομιλίας για να σας περιγράψω τί έζησε τότε η Ελλάδα...Αν σήμερα κάτι έχει απομείνει ζωντανό σε τούτο τον τόπο είναι οι τελευταίες αναλαμπές αυτής της μεγάλης αστραπής που για λίγο φώτισε την Ελλάδα. Εμείς σήμερα προσπαθούμε να ενώσουμε το νήμα. Όπως η Αθηνά που δεν έζησε τα χρόνια του ’60 ή όπως ο Αχιλλέας που είναι σπλάχνο από τα σπλάχνα της δεκαετίας των υψηλών ιδανικών και των μεγάλων οραμάτων.

Ίσως αναρωτηθείτε για ποιο λόγο σας τα λέω όλ’ αυτά, γιατί δεν περιορίστηκα αυστηρά στην παρουσίαση του βιβλίου μου. Ξέρετε, ζούμε στην εποχή που πρέπει να υπερασπιστούμε το αυτονόητο…σκεφτείτε το αυτό κι αν θέλετε το συζητάμε μετά…Συχνά στη λογοτεχνία και την ποίηση το ανείπωτο πάντα λέει τα περισσότερα…Για το ανείπωτο του βιβλίου μου, σας μίλησα.

Μέσα στον κόσμο της συγγραφής, υπάρχουν κάποιοι που γράφουν βιβλία για να αποστομώσουν αυτούς που βεβηλώνουν το παρελθόν. Ίσως εμείς, μια μειοψηφία ανάμεσα σ’ ένα πλήθος που δείχνει υποταγμένο στους πρίγκιπες του σκότους, να έχουμε την τραγική μοίρα να γράφουμε για τους αγέννητους. Ελπίζουμε όμως να διαψευστούμε και να υπάρξουν οι πρίγκιπες του φωτός…Και τ’ όνειρό μας να γίνει πραγματικότητα. Η Αθηνά κι ο Αχιλλέας να γίνουν χιλιάδες κι ο Στέφανος , ο νεαρός ήρωας του βιβλίου μου, που κράτησα για το τέλος, ν’ αγαπήσει τελικά τα ελληνικά τραγούδια κι η αντίθεσή του με o,τιδήποτε ελληνικό να μετατραπεί σε θέση και στάση ζωής.

Το «θα σε λιώσω» δεν είναι απειλή. Είναι το παρελθόν που αιφνιδιάζει τους ήρωες. Είναι η μνήμη που γίνεται παρόν και απαιτεί να μετουσιωθεί σε πράξεις.  

*

Θα ‘θελα να τελειώσω μ’ ένα τραγούδι του Πέτρου Σατραζάνη, που τα λόγια ο ίδιος έγραψε και ταιριάζει τόσο πολύ στους ήρωες μου.

Κι αν μου κλείσουνε τα μάτια

για να μην κοιτάζω την ασχήμια

το πικρό κορμί μου σπαρταράει.

Κι αν μου στέρησαν τον ήλιο

πάντα η Ελλάδα προχωράει

δίσεκτους καιρούς προσπερνάει.

Τώρα που δικάζεται μέσα σε λευκά κελιά

γρήγορος σαν άνεμος να τρέξεις.

Τώρα που φιμώνεται κι η δική σου λευτεριά

το αίμα των νεκρών σου να πιστέψεις.

Είν’ η μουσική που αντιμάχεται το ψεύδος

κι οι ζεστές καρδιές των αδελφών μας.

Τώρα που σου κλέβουνε αίμα, γη και περηφάνια

όρθιος πολέμα και ακέραιος.

 

Αναστασία Βούλγαρη

Θεσσαλονίκη, 7-12-13

 

© 2014 Αναστασία Βούλγαρη.

κατασκευη ιστοσελιδας - XTD